Τέσσερις καταστάσεις του νου που μας φυλακίζουν στον πόνο
Όταν αναγνωρίζουμε τι μας εγκλωβίζει, αποκτούμε την ελευθερία να επιλέξουμε διαφορετικά
Όλοι βιώνουμε δυσκολίες, εσωτερικές συγκρούσεις και ψυχική ταλαιπωρία. Συχνά πιστεύουμε ότι ο πόνος προέρχεται από εξωτερικές συνθήκες ή από άλλους ανθρώπους. Στην πραγματικότητα όμως, ένα μεγάλο μέρος αυτής της εσωτερικής πίεσης γεννιέται από τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε και αντιδρούμε στη ζωή. Στην πνευματική διδασκαλία του Βούδα γίνεται αναφορά σε τέσσερις συγκεκριμένες καταστάσεις συνείδησης που, όταν κυριαρχούν μέσα μας, μας οδηγούν αναπόφευκτα σε ψυχική ταλαιπωρία. Ας τις εξετάσουμε μία προς μία και κυρίως ας δούμε πώς μπορούμε να τις ξεπεράσουμε.
1. Η φωτιά της επιθυμίας χωρίς επίγνωση
Όταν η επιθυμία δεν προέρχεται από σύνδεση με τον εαυτό μας αλλά από έλλειψη, γίνεται εμμονή. Αντί να λειτουργεί ως δημιουργική δύναμη, μας καίει εκ των έσω. Η έντονη επιθυμία (σωματική, συναισθηματική, υλική) μπορεί να θολώσει τη σκέψη και να μας οδηγήσει σε παρορμητικές πράξεις που τελικά προκαλούν πόνο – σε εμάς και στους άλλους. Βοηθάει η αναπνοή, η επίγνωση και η παρατήρηση χωρίς δράση. Όταν δίνουμε χώρο στο συναίσθημα χωρίς να το τροφοδοτούμε, χάνει τη δύναμή του. Δε χρειάζεται να πολεμήσεις την επιθυμία. Απλώς παρατήρησέ την μέχρι να λιώσει.
2. Το βάρος του θυμού και του μίσους
Ο θυμός είναι ανθρώπινος. Το μίσος όμως είναι φυλακή. Όταν μένουμε δεμένοι με παράπονα, αδικίες, πικρία, κουβαλάμε μέσα μας ένα φορτίο που μας καταστρέφει περισσότερο από αυτό που στοχεύουμε. Είναι μια αυτοτιμωρία που πιστεύουμε ότι απευθύνεται στους άλλους, αλλά τελικά λειτουργεί εναντίον μας. Βοηθάει η αναπνοή που ηρεμούν το σώμα και τον νου, η παύση πριν την αντίδραση, καθώς και έκφραση των συναισθημάτων με ασφαλή και συνειδητό τρόπο. Ο θυμός καίει πρώτα τον κάτοχό του.
3. Το δίχτυ της αυταπάτης
Αυταπάτη είναι όταν δε βλέπουμε τα πράγματα όπως είναι, αλλά όπως φοβόμαστε ή όπως επιθυμούμε να είναι. Μπορεί να είναι πεποιθήσεις που έχουμε υιοθετήσει χωρίς να τις εξετάσουμε: «Ο κόσμος είναι εχθρικός», «πρέπει να αποδείξω την αξία μου», «χωρίς έλεγχο δεν υπάρχει ασφάλεια». Όσο περισσότερο ταυτιζόμαστε με τις σκέψεις μας, τόσο περισσότερο εγκλωβιζόμαστε στην αυταπάτη και λιγότερο στην πραγματικότητα. Βοηθάει το ανοιχτό μυαλό, η ευελιξία, οι εσωτερικές ερωτήσεις όπως:«Αυτό που πιστεύω είναι αλήθεια ή απλώς συνήθεια;» Η ελευθερία δεν έρχεται όταν βρίσκεις την «αλήθεια», αλλά όταν σταματάς να πιστεύεις κάθε σκέψη σου.
4. Η ατελείωτη λαχτάρα
Η συνεχής επιθυμία για κάτι «ακόμα» – περισσότερα χρήματα, περισσότερη αναγνώριση, περισσότερη προσοχή – γεννά μια μόνιμη αίσθηση ανεπάρκειας. Ακόμα και όταν το πετυχαίνουμε, η ικανοποίηση κρατά στιγμιαία και μετά αναζητάμε το επόμενο. Η λαχτάρα δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο: θέλω → αποκτώ → βαριέμαι → θέλω κάτι άλλο. Μπορεί να βοηθήσει η ευγνωμοσύνη, η λιγότερη προσκόλληση στα αποτελέσματα και αποδοχή του παρόντος. Εκεί που υπάρχει ευγνωμοσύνη, οι επιθυμίες χάνουν τη δύναμή τους.
Συμπέρασμα
Οι τέσσερις αυτές καταστάσεις – επιθυμία, θυμός, αυταπάτη, λαχτάρα – δεν είναι λάθη. Είναι ανθρώπινες εμπειρίες. Το ζητούμενο δεν είναι να τις «εξαφανίσουμε», αλλά να μάθουμε να τις αναγνωρίζουμε και να επιλέγουμε διαφορετικά. Όσο περισσότερο αναπτυσσόμαστε σε επίγνωση, τόσο λιγότερο επιτρέπουμε σε αυτές τις νοητικές παγίδες να καθορίζουν τη ζωή μας. Ελευθερία δε σημαίνει να μην έχεις επιθυμίες και πόνους. Σημαίνει να μην είσαι σκλάβος τους.
Πηγή photo: Envato Elements
