Όταν η αναβλητικότητα αφορά τη ζωή και όχι τις υποχρεώσεις
Δεν αναβάλλουμε μόνο όσα πρέπει να κάνουμε.
Μερικές φορές αναβάλλουμε όσα θέλουμε να ζήσουμε,
περιμένοντας μια καλύτερη στιγμή που μπορεί
να μη φτάσει ποτέ όπως τη φανταστήκαμε.
Υπάρχουν πράγματα που αφήνουμε για αύριο επειδή απλώς δεν προλάβαμε.
Και υπάρχουν άλλα που αφήνουμε για αύριο ξανά και ξανά.
Μια αλλαγή που θέλουμε εδώ και χρόνια. Ένα ταξίδι που κάποτε θα κάνουμε. Μια δουλειά που θα αναζητήσουμε όταν νιώσουμε περισσότερο έτοιμοι. Μια συζήτηση που ξέρουμε ότι πρέπει να γίνει. Ένα όνειρο που περιμένει την κατάλληλη στιγμή. Περισσότερος χρόνος για εμάς, όταν επιτέλους τελειώσουν όλες οι υποχρεώσεις.
Μόνο που οι υποχρεώσεις δεν τελειώνουν ποτέ πραγματικά.
Και η ζωή που έχουμε τοποθετήσει στην άλλη πλευρά του «κάποτε» συνεχίζει να περιμένει.
Ίσως αυτή να είναι η πιο αθόρυβη μορφή αναβλητικότητας.
Όχι εκείνη που αφήνει μια δουλειά ατελείωτη πάνω στο γραφείο.
Εκείνη που αφήνει ένα κομμάτι της ζωής μας αβίωτο.
«Θα το κάνω όταν…»
Πόσες αποφάσεις αρχίζουν με αυτή τη φράση;
➜ Θα ταξιδέψω όταν έχω περισσότερα χρήματα.
➜ Θα ξεκουραστώ όταν τελειώσει αυτή η δύσκολη περίοδος.
➜ Θα αλλάξω δουλειά όταν αισθανθώ μεγαλύτερη σιγουριά.
➜ Θα αρχίσω να φροντίζω τον εαυτό μου όταν βρω περισσότερο χρόνο.
➜ Θα κάνω αυτό που πραγματικά θέλω όταν οι συνθήκες γίνουν καλύτερες.
Και φυσικά υπάρχουν φορές που πράγματι χρειάζεται να περιμένουμε. Δεν είναι κάθε αναβολή φόβος. Υπάρχουν οικονομικές δυσκολίες, οικογενειακές ευθύνες, πρακτικά εμπόδια και αποφάσεις που χρειάζονται χρόνο και προετοιμασία.
Υπάρχει όμως μια ερώτηση που αξίζει κάποια στιγμή να κάνουμε στον εαυτό μας:
Περιμένω επειδή πραγματικά δεν μπορώ ακόμη ή επειδή φοβάμαι να ξεκινήσω;
Η απάντηση δεν είναι πάντα εύκολη.
Γιατί ο φόβος σπάνια εμφανίζεται και μας λέει ξεκάθαρα «φοβάμαι».
Μερικές φορές εμφανίζεται ως:
«Δεν είναι ακόμη η κατάλληλη στιγμή.»
Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από το «αύριο»
Συχνά πιστεύουμε ότι αναβάλλουμε επειδή δεν έχουμε αρκετή πειθαρχία ή αποφασιστικότητα.
Όμως πίσω από μια αναβολή μπορεί να υπάρχει κάτι βαθύτερο.
Ο φόβος της αποτυχίας είναι ίσως ο πιο εύκολος να αναγνωριστεί.
➜ Αν προσπαθήσω και δεν τα καταφέρω;
➜ Αν κάνω λάθος;
➜ Αν απογοητεύσω τον εαυτό μου ή τους άλλους;
Υπάρχει όμως και ο φόβος της αλλαγής.
Γιατί ακόμη και μια αλλαγή που επιθυμούμε μας οδηγεί σε κάτι άγνωστο. Και το άγνωστο δεν παύει να είναι άγνωστο επειδή είναι καλύτερο.
Μπορεί να θέλουμε να αφήσουμε μια κατάσταση που δεν μας ικανοποιεί και ταυτόχρονα να φοβόμαστε να χάσουμε την ασφάλεια του γνώριμου.
Μπορεί να θέλουμε μια διαφορετική ζωή και ταυτόχρονα να μην ξέρουμε ποιοι θα είμαστε μέσα σε αυτήν.
Μερικές φορές δεν φοβόμαστε ότι η αλλαγή δεν θα πετύχει.
Φοβόμαστε ότι, αν πετύχει, δεν ξέρουμε ποιοι θα είμαστε μετά.
Και τότε η αναβολή γίνεται ένας παράξενος συμβιβασμός.
Δεν εγκαταλείπουμε το όνειρο.
Απλώς δεν χρειάζεται ακόμη να αντιμετωπίσουμε όσα απαιτεί από εμάς.
Όταν ένα κομμάτι μας λέει «θέλω» και ένα άλλο «μείνε εδώ»
Εδώ βρίσκεται ίσως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πλευρές της αναβλητικότητας.
Σε συνειδητό επίπεδο μπορεί να έχουμε πάρει μια ξεκάθαρη απόφαση.
«Θέλω να αλλάξω.»
Και παρ’ όλα αυτά, κάτι μας κρατά πίσω.
Στην καθημερινή γλώσσα συχνά αποκαλούμε αυτό το βαθύτερο επίπεδο «υποσυνείδητο». Δεν χρειάζεται όμως να το φανταζόμαστε σαν μια μυστηριώδη δύναμη που αποφασίζει κρυφά για εμάς.
Πίσω από πολλές αυτόματες αντιδράσεις υπάρχουν παλιές εμπειρίες, βαθιά εδραιωμένες πεποιθήσεις, συνήθειες και φόβοι που δεν επεξεργαζόμαστε συνειδητά κάθε φορά που καλούμαστε να πάρουμε μια απόφαση.
Μπορεί συνειδητά να λέω:
«Θέλω να αλλάξω δουλειά».
Και κάπου βαθύτερα να υπάρχουν σκέψεις όπως:
➜ «Κι αν αποτύχω;»
➜ «Κι αν χάσω την ασφάλεια που έχω;»
➜ «Μήπως είναι πολύ αργά;»
➜ «Μήπως δεν είμαι αρκετά ικανός;»
Μπορεί μάλιστα αυτές οι σκέψεις να μη διατυπώνονται ποτέ τόσο καθαρά μέσα μας.
Αρκεί η αλλαγή να δημιουργεί δυσφορία.
Και τότε το «θα το κάνω αύριο» προσφέρει κάτι πολύ δελεαστικό:
ανακούφιση.
Για σήμερα, τουλάχιστον, δεν χρειάζεται να αποφασίσω.
Η παράξενη υπόσχεση στον αυριανό μας εαυτό
Κάθε φορά που λέμε «αύριο», συμβαίνει κάτι παράξενο.
Υποθέτουμε ότι ο άνθρωπος που θα ξυπνήσει αύριο θα είναι κάπως διαφορετικός από τον σημερινό.
➜ Θα έχει περισσότερο κουράγιο.
➜ Περισσότερη ενέργεια.
➜ Περισσότερο χρόνο.
➜ Θα είναι πιο αποφασιστικός.
➜ Θα φοβάται λιγότερο.
➜ Θα είναι επιτέλους έτοιμος.
Αλλά γιατί;
Ο αυριανός εαυτός μας θα κουβαλά πιθανότατα τους ίδιους φόβους, τις ίδιες αμφιβολίες και τις ίδιες συνήθειες.
Το αύριο αλλάζει την ημερομηνία. Δεν αλλάζει από μόνο του εμάς.
Και έτσι μπορεί να συμβεί κάτι παράδοξο.
Παίρνουμε σήμερα μια απόφαση που πιστεύουμε πραγματικά.
Αύριο την αναβάλλουμε.
Την επόμενη ημέρα την ξαναπαίρνουμε.
Και ύστερα την ξαναναβάλλουμε.
Μέχρι που περνούν εβδομάδες, μήνες ή ακόμη και χρόνια και εξακολουθούμε να παίρνουμε την ίδια απόφαση χωρίς ποτέ να την έχουμε πραγματικά επιλέξει.
Κάθε «όχι σήμερα» είναι κι αυτό μια απόφαση
Αυτό ίσως είναι το δυσκολότερο σημείο να αποδεχτούμε.
Όταν αναβάλλουμε μια απόφαση, αισθανόμαστε συχνά ότι δεν έχουμε αποφασίσει ακόμη.
Στην πραγματικότητα όμως έχουμε.
Αν σήμερα λέω ότι θέλω να αλλάξω κάτι στη ζωή μου και αποφασίζω ότι θα το κάνω αύριο, έχω ήδη πάρει μια απόφαση για τη σημερινή ημέρα:
όχι σήμερα.
Μία ημέρα δεν αλλάζει πολλά.
Ούτε δύο.
Όταν όμως το «όχι σήμερα» επαναλαμβάνεται για μήνες, αρχίζει να αποκτά βάρος.
Γιατί η ζωή μας δεν διαμορφώνεται μόνο από τις μεγάλες αποφάσεις που παίρνουμε.
Διαμορφώνεται και από όλες εκείνες τις μικρές αποφάσεις που μεταφέρουμε για αύριο.
Κάπως έτσι μπορεί να βρεθούμε μια μέρα να κοιτάζουμε πίσω και να αναρωτιόμαστε γιατί κάτι που θέλαμε τόσο πολύ δεν συνέβη ποτέ.
Ίσως επειδή δεν είπαμε ποτέ ένα μεγάλο «όχι».
Είπαμε απλώς πάρα πολλά μικρά «όχι σήμερα».
Υπάρχουν πράγματα που δεν περιμένουν μόνο εμάς
Η αναβλητικότητα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν αφορά ανθρώπους.
➜ «Θα του τηλεφωνήσω αύριο.»
➜ «Κάποια στιγμή πρέπει να πάω να τους δω.»
➜ «Μια μέρα θα του πω πόσο σημαντικός είναι για μένα.»
➜ «Θα ζητήσω συγγνώμη όταν βρω την κατάλληλη στιγμή.»
➜ «Θα του πω ότι μου έλειψε.»
Υπάρχουν πράγματα στη ζωή που μπορούμε να μεταφέρουμε στο ημερολόγιο.
Οι άνθρωποι όμως δεν είναι εκκρεμότητες.
Ο χρόνος αλλάζει σχέσεις, συνθήκες και ανθρώπους.
Και ίσως μία από τις σημαντικότερες μορφές συνειδητής ζωής είναι να μην αφήνουμε για «κάποτε» όσα θα θέλαμε πραγματικά να έχουμε πει σήμερα.
Όταν αναβάλλεις τον ίδιο σου τον εαυτό
Υπάρχει όμως και ένας άνθρωπος που μπορεί να περιμένει για χρόνια.
Εμείς.
«Όταν τελειώσουν όλα αυτά, θα ασχοληθώ λίγο περισσότερο με εμένα.»
Μόνο που πάντα υπάρχει κάτι.
➜ Μια δουλειά.
➜ Μια υποχρέωση.
➜ Ένας άνθρωπος που μας χρειάζεται.
➜ Ένα πρόβλημα που πρέπει πρώτα να λυθεί.
Και έτσι ο εαυτός μας μεταφέρεται συνεχώς στο τέλος της λίστας.
Όχι επειδή δεν έχει σημασία.
Αλλά επειδή έχουμε μάθει ότι μπορεί να περιμένει.
Κάποια στιγμή όμως ίσως χρειάζεται να αναρωτηθούμε:
Πόσο καιρό μπορείς να αναβάλλεις τον εαυτό σου χωρίς τελικά να αναβάλλεις την ίδια σου τη ζωή;
Δεν χρειάζεται να φύγει πρώτα ο φόβος
Ίσως εδώ βρίσκεται μια από τις μεγαλύτερες παγίδες.
➜ Περιμένουμε να νιώσουμε έτοιμοι.
➜ Περιμένουμε να αποκτήσουμε αυτοπεποίθηση.
➜ Περιμένουμε να φύγει ο φόβος.
Και τότε θα ξεκινήσουμε.
Αλλά πολλές φορές η ετοιμότητα δεν προηγείται του πρώτου βήματος.
Χτίζεται μέσα από αυτό.
Κάνεις ένα μικρό βήμα.
Βλέπεις ότι μπορείς.
Κάνεις το επόμενο.
Και σταδιακά εκείνο που κάποτε έμοιαζε τεράστιο αρχίζει να αποκτά πραγματικές διαστάσεις.
Δεν χρειάζεται να παραιτηθείς σήμερα από μια δουλειά που δεν σε εκφράζει.
Μπορείς να αρχίσεις να ψάχνεις.
Δεν χρειάζεται σήμερα να πραγματοποιήσεις το ταξίδι που ονειρεύεσαι χρόνια.
Μπορείς να μάθεις πόσο πραγματικά κοστίζει.
Δεν χρειάζεται να αλλάξεις ολόκληρη τη ζωή σου.
Μπορείς να κάνεις κάτι που θα αποδείξει στον εαυτό σου ότι η απόφαση που πήρες δεν είναι απλώς άλλη μία υπόσχεση για το μέλλον.
Το «κάποτε» δεν είναι ημερομηνία
Υπάρχουν πράγματα που αναβάλλουμε για αύριο και υπάρχουν πράγματα που αναβάλλουμε για «κάποτε».
Το πρόβλημα είναι ότι το αύριο συνήθως έρχεται.
Το «κάποτε» όχι πάντα.
Γιατί το «κάποτε» δεν υπάρχει στο ημερολόγιο.
Δεν έχει ημερομηνία.
Δεν έχει ώρα.
Δεν απαιτεί δέσμευση.
Και ίσως γι’ αυτό είναι τόσο βολικό.
Μας επιτρέπει να διατηρούμε ένα όνειρο χωρίς να χρειάζεται να κάνουμε τίποτε γι’ αυτό σήμερα.
Να λέμε ότι κάποτε θα ζήσουμε διαφορετικά, χωρίς να χρειάζεται ακόμη να αλλάξουμε τίποτε στη ζωή που ζούμε τώρα.
Φέρε κάτι από το «κάποτε» λίγο πιο κοντά στο σήμερα
Δεν χρειάζεται να τελειώσεις αυτό το άρθρο και να πάρεις μια τεράστια απόφαση.
Ούτε να αλλάξεις τη ζωή σου μέσα σε μία ημέρα.
Ίσως χρειάζεται απλώς να σκεφτείς εκείνο το πράγμα που επανέρχεται εδώ και καιρό.
Αυτό που λες ότι θέλεις.
Αυτό που κάθε τόσο αποφασίζεις.
Και ύστερα αναβάλλεις.
Μην ρωτήσεις αυτή τη φορά:
«Πότε θα είμαι έτοιμος;»
Ρώτησε:
«Τι φοβάμαι ότι θα συμβεί αν πραγματικά ξεκινήσω;»
Και μετά μια δεύτερη ερώτηση:
«Ποιο είναι το μικρότερο βήμα που μπορώ να κάνω σήμερα;»
➜ Ένα τηλεφώνημα.
➜ Ένα μήνυμα.
➜ Μια αναζήτηση.
➜ Μια ημερομηνία στο ημερολόγιο.
➜ Μια πρώτη συζήτηση.
➜ Μια πρώτη σελίδα.
➜ Μια μικρή πράξη που μετατρέπει το «κάποτε» σε αρχή.
Γιατί η αλλαγή δεν χρειάζεται πάντα να αρχίζει με μια μεγάλη απόφαση.
Μερικές φορές αρχίζει τη στιγμή που σταματάς να παίρνεις κάθε βράδυ την ίδια απόφαση για την επόμενη ημέρα.
Και ίσως τελικά η πραγματική αλλαγή να μην αρχίζει όταν εξαφανίζεται ο φόβος.
Αρχίζει όταν αποφασίζεις ότι ο φόβος μπορεί να υπάρχει – αλλά δεν θα αποφασίζει πλέον για σένα.
