Γιατί βιαζόμαστε τόσο πολύ να τελειώσει αυτό που μόλις αρχίσαμε;
Όταν το μυαλό βρίσκεται ήδη στο τέλος και ξεχνάμε να ζήσουμε τη διαδρομή
Ξεκινάς να κάνεις κάτι και δεν έχουν περάσει παρά λίγα λεπτά.
Κι όμως, μέσα σου έχει ήδη εμφανιστεί εκείνη η γνώριμη ανυπομονησία.
«Πόσο ακόμη;»
Κοιτάζεις την ώρα. Υπολογίζεις πόσο έχεις προχωρήσει. Σκέφτεσαι πόσο απομένει. Βιάζεσαι. Αρχίζεις να αισθάνεσαι ότι αυτό που κάνεις σε περιορίζει, ότι σου παίρνει περισσότερο χρόνο απ’ όσο θα ήθελες, ότι θέλεις απλώς να τελειώνεις.
Και κάποιες φορές η δυσφορία γίνεται τόσο έντονη, ώστε προτιμάς να σταματήσεις.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί παντού.
Όταν τακτοποιείς το σπίτι. Όταν διαβάζεις. Όταν μαθαίνεις κάτι καινούργιο. Όταν περιμένεις σε μια ουρά. Όταν ξεκινάς ένα πρόγραμμα άσκησης. Όταν δημιουργείς κάτι. Όταν εργάζεσαι πάνω σε έναν στόχο που χρειάζεται εβδομάδες ή μήνες μέχρι να δείξει αποτέλεσμα.
Ακόμη και σε πράγματα που εσύ επέλεξες να κάνεις.
Δεν είναι πάντα ότι δεν θέλεις αυτό που κάνεις.
Μερικές φορές απλώς δεν αντέχεις το γεγονός ότι δεν έχει τελειώσει ακόμη.
Και ίσως εκεί βρίσκεται μια διαφορετική πλευρά της υπομονής που αξίζει να κοιτάξουμε.
Όχι την υπομονή ως παθητική αναμονή.
Αλλά ως την ικανότητα να παραμένουμε μέσα σε κάτι όσο αυτό χρειάζεται τον χρόνο του.
Δεν θέλω να το κάνω. Θέλω να το έχω κάνει.
Υπάρχει μια λεπτή αλλά σημαντική διαφορά ανάμεσα σε αυτές τις δύο καταστάσεις.
Μπορεί να θέλεις ένα καθαρό και τακτοποιημένο σπίτι, αλλά να μη θέλεις να αφιερώσεις δύο ώρες για να το τακτοποιήσεις.
Να θέλεις να γνωρίζεις μια ξένη γλώσσα, αλλά να δυσκολεύεσαι με τους μήνες επανάληψης που χρειάζονται για να τη μάθεις.
Να θέλεις να είσαι σε καλή φυσική κατάσταση, αλλά να απογοητεύεσαι όταν το σώμα δεν αλλάζει μέσα σε λίγες ημέρες.
Να θέλεις να δημιουργήσεις κάτι δικό σου, αλλά να σε κουράζουν οι διορθώσεις, τα λάθη και όλα εκείνα τα μικρά βήματα που κανείς δεν βλέπει.
Θέλουμε το αποτέλεσμα.
Αυτό που συχνά δυσκολευόμαστε να αποδεχθούμε είναι το χρόνο που υπάρχει ανάμεσα στην επιθυμία και στο αποτέλεσμα.
Και τότε η διαδικασία παύει να είναι μέρος αυτού που επιλέξαμε.
Γίνεται εμπόδιο που πρέπει να ξεπεράσουμε όσο πιο γρήγορα γίνεται.
Όταν το μυαλό βρίσκεται συνεχώς λίγα λεπτά μπροστά
Η ανυπομονησία έχει έναν παράξενο τρόπο να μας απομακρύνει από το παρόν.
Το σώμα βρίσκεται εδώ.
Τα χέρια κάνουν αυτό που χρειάζεται.
Αλλά το μυαλό βρίσκεται ήδη μετά.
Στη στιγμή που θα έχουμε τελειώσει.
Σκεφτόμαστε τι θα κάνουμε μετά. Πόσο θα ανακουφιστούμε όταν τελειώσει. Τι άλλο μας περιμένει. Πόσο χρόνο έχουμε ακόμη.
Και όσο περισσότερο κοιτάζουμε προς το τέλος, τόσο μεγαλύτερη μοιάζει η απόσταση μέχρι εκεί.
Αρχίζουμε να μετράμε τον χρόνο αντί να κατοικούμε μέσα του.
Ένα λεπτό γίνεται «άλλο ένα λεπτό».
Δέκα λεπτά γίνονται «έχω ακόμη δέκα λεπτά».
Και μια διαδικασία που θα μπορούσε απλώς να συμβαίνει μετατρέπεται σε κάτι που περιμένουμε να πάψει να συμβαίνει.
Ίσως λοιπόν μερικές φορές δεν μας κουράζει μόνο αυτό που κάνουμε.
Μας κουράζει το γεγονός ότι περιμένουμε συνεχώς να τελειώσει.
Μάθαμε να περιμένουμε όλο και λιγότερο
Ζούμε σε μια εποχή όπου πολλά πράγματα έχουν γίνει σχεδόν άμεσα.
Ένα μήνυμα φτάνει σε δευτερόλεπτα. Μια πληροφορία βρίσκεται σε λίγες κινήσεις. Μια ταινία ξεκινά όταν εμείς αποφασίσουμε. Αν κάτι σε μια οθόνη δεν μας ενδιαφέρει, ένα swipe αρκεί για να εμφανιστεί κάτι άλλο.
Δεν υπάρχει τίποτα κακό σε αυτή την ευκολία. Πολλές από αυτές τις δυνατότητες έχουν κάνει τη ζωή μας καλύτερη.
Αλλά ίσως αξίζει να παρατηρήσουμε τι συμβαίνει όταν η ταχύτητα γίνεται προσδοκία.
Όταν συνηθίζουμε να αλλάζουμε ερέθισμα μόλις πέσει το ενδιαφέρον μας, η επανάληψη αρχίζει να μοιάζει αφύσικη.
Η αναμονή ενοχλητική.
Η αργή πρόοδος απογοητευτική.
Και η πλήξη κάτι από το οποίο πρέπει να δραπετεύσουμε αμέσως.
Όμως η ζωή έξω από την οθόνη δεν λειτουργεί με swipe.
Ένα φυτό δεν μεγαλώνει γρηγορότερα επειδή ανυπομονούμε.
Το σώμα δεν αλλάζει επειδή θέλουμε να δούμε αποτέλεσμα αύριο.
Μια δεξιότητα δεν αποκτάται επειδή βαρεθήκαμε να είμαστε αρχάριοι.
Κάποια πράγματα εξακολουθούν να απαιτούν αυτό που απαιτούσαν πάντα:
χρόνο.
Το δύσκολο σημείο δεν είναι πάντα η αρχή
Οι αρχές έχουν μια δική τους ενέργεια.
Καινούργια σχέδια, νέες αποφάσεις, νέες συνήθειες, νέες ιδέες.
Στην αρχή υπάρχει προσδοκία.
Μετά όμως έρχεται ένα πολύ λιγότερο θεαματικό σημείο.
Έχεις ξεκινήσει, αλλά δεν έχεις φτάσει.
Το καινούργιο δεν είναι πια τόσο καινούργιο.
Το αποτέλεσμα δεν φαίνεται ακόμη.
Και μπροστά σου υπάρχει απλώς… συνέχεια.
Άλλη μία ημέρα.
Άλλη μία προσπάθεια.
Άλλη μία επανάληψη.
Αυτό είναι το ενδιάμεσο στάδιο που συχνά δεν αγαπάμε.
Κι όμως, εκεί συμβαίνουν σχεδόν όλα.
Εκεί μαθαίνουμε. Εκεί χτίζεται μια συνήθεια. Εκεί ένα σώμα προσαρμόζεται. Εκεί μια ιδέα αποκτά μορφή. Εκεί κάτι που κάποτε ήταν δύσκολο αρχίζει σιγά σιγά να γίνεται φυσικό.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι η στιγμή που βλέπουμε την αλλαγή.
Η διαδικασία όμως είναι το μέρος όπου η αλλαγή πραγματοποιήθηκε.
Μήπως δε βαριόμαστε αυτό που κάνουμε, αλλά τη διάρκειά του;
Υπάρχουν στιγμές που πραγματικά κάτι δεν μας ενδιαφέρει.
Και είναι καλό να μπορούμε να το αναγνωρίσουμε.
Υπάρχουν όμως και άλλες όπου το πρόβλημα δεν είναι η δραστηριότητα.
Είναι ότι κρατά περισσότερο απ’ όσο θα θέλαμε.
Εδώ αξίζει να σταματήσουμε για λίγο πριν τα παρατήσουμε και να κάνουμε μια διαφορετική ερώτηση:
«Δεν θέλω πραγματικά να συνεχίσω ή απλώς θέλω πολύ να έχω ήδη τελειώσει;»
Οι δύο απαντήσεις δεν είναι ίδιες.
Αν δεν θέλεις πραγματικά κάτι, ίσως η εγκατάλειψη να είναι μια συνειδητή επιλογή.
Αν όμως θέλεις ακόμη το αποτέλεσμα αλλά δεν αντέχεις τη διαδρομή, τότε ίσως δεν χρειάζεται να εγκαταλείψεις τον στόχο.
Ίσως χρειάζεται να αλλάξεις τον τρόπο με τον οποίο βιώνεις το χρόνο μέχρι να φτάσεις εκεί.
Το «θέλω να τελειώνω» δεν είναι εντολή
Η ανυπομονησία μπορεί να εμφανιστεί σαν ένα κύμα.
Ξαφνικά νιώθεις ότι δεν αντέχεις άλλο.
Θέλεις να σηκωθείς.
Να κοιτάξεις το κινητό.
Να αφήσεις αυτό που κάνεις.
Να περάσεις σε κάτι άλλο.
Να τελειώνεις.
Συνήθως αντιδρούμε αμέσως σε αυτή την αίσθηση.
Τι θα συνέβαινε όμως αν, αντί να την ακολουθήσουμε, την παρατηρούσαμε;
«Τώρα έχω αρχίσει να ανυπομονώ.»
Μόνο αυτό.
Χωρίς να κατηγορήσουμε τον εαυτό μας επειδή «δεν έχουμε υπομονή».
Χωρίς να προσπαθήσουμε να εξαφανίσουμε την αίσθηση.
Η ενσυνειδητότητα δε σημαίνει ότι πρέπει να απολαμβάνουμε κάθε στιγμή. Ούτε ότι ξαφνικά η βαρετή διαδικασία θα γίνει συναρπαστική.
Σημαίνει ότι μπορούμε να αναγνωρίσουμε αυτό που συμβαίνει χωρίς να χρειάζεται να αντιδράσουμε αμέσως σε αυτό.
Η σκέψη «θέλω να σταματήσω» μπορεί να υπάρχει.
Δεν χρειάζεται όμως αυτομάτως να γίνει:
«Σταματάω.»
Μόνο αυτά τα δέκα λεπτά
Όταν κάτι αρχίζει να μας πνίγει, υπάρχει μια ακόμη παγίδα.
Βάζουμε ολόκληρη τη διάρκειά του μπροστά μας.
«Έχω άλλες δύο ώρες.»
«Θα χρειαστούν μήνες μέχρι να δω αποτέλεσμα.»
«Έχω τόσα πολλά ακόμη να κάνω.»
Και ξαφνικά δεν προσπαθούμε να διαχειριστούμε αυτή τη στιγμή.
Προσπαθούμε να αντέξουμε νοητικά ολόκληρο το μέλλον.
Μπορούμε να δοκιμάσουμε κάτι πολύ απλούστερο.
Μόνο αυτά τα δέκα λεπτά.
Για δέκα λεπτά δεν χρειάζεται να τελειώσεις τίποτα.
Δεν χρειάζεται να αποφασίσεις αν θα συνεχίσεις μέχρι το τέλος.
Δεν χρειάζεται καν να σου αρέσει.
Για δέκα λεπτά κάνεις μόνο αυτό που βρίσκεται μπροστά σου.
Και μετά επιστρέφεις στην απόφαση.
Άλλα δέκα λεπτά;
Ένα διάλειμμα;
Σταματάς για σήμερα;
Συνεχίζεις;
Η μεγάλη διάρκεια γίνεται μια σειρά από μικρές παρουσίες.
Και αυτό που πριν έμοιαζε σαν κάτι που πρέπει να «αντέξεις μέχρι να τελειώσει» αρχίζει να αποκτά διαφορετικές διαστάσεις.
Μη μετράς συνεχώς πόσο απέχει το τέλος
Όταν ανυπομονούμε, έχουμε την τάση να ελέγχουμε διαρκώς την πρόοδο.
Πόσο έκανα;
Πόσο μένει;
Τι ώρα είναι;
Πότε θα τελειώσω;
Μερικές φορές αυτό είναι απαραίτητο.
Άλλες φορές όμως είναι σαν να βρισκόμαστε σε ένα ταξίδι και κάθε δύο λεπτά να κοιτάζουμε την απόσταση μέχρι τον προορισμό.
Ο δρόμος δεν γίνεται μικρότερος.
Απλώς αισθανόμαστε περισσότερο το μήκος του.
Δοκίμασε κάποιες φορές να αφήσεις το τέλος στην άκρη.
Όχι «πόσο μένει;»
Αλλά:
«Τι κάνω τώρα;»
Μία σελίδα.
Ένα συρτάρι.
Μία άσκηση.
Ένα τηλεφώνημα.
Μία μικρή δουλειά.
Ένα βήμα.
Και μετά το επόμενο.
Να ξαναμάθουμε την αργή ζωή
Το slow living συχνά παρουσιάζεται σαν μια όμορφη αισθητική: ήσυχα πρωινά, φύση, ένα φλιτζάνι τσάι, ένα βιβλίο δίπλα στο παράθυρο.
Όμως η πραγματική ιδέα της πιο αργής ζωής μπορεί να είναι πολύ λιγότερο ρομαντική και πολύ περισσότερο ουσιαστική.
Είναι να πλένεις τα πιάτα χωρίς να θεωρείς αυτά τα δέκα λεπτά χαμένη ζωή.
Να περπατάς μέχρι κάπου χωρίς να χρειάζεται συνεχώς κάτι να ακούς.
Να περιμένεις για λίγο χωρίς να πιάνεις αυτομάτως το κινητό.
Να κάνεις μία δουλειά χωρίς να σκέφτεσαι τις επόμενες πέντε.
Να επιτρέπεις σε κάτι να χρειάζεται τον χρόνο που πραγματικά χρειάζεται.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να κάνουμε τα πάντα αργά.
Σημαίνει ότι δε χρειάζεται να ζούμε τα πάντα βιαστικά.
Η διαδικασία δεν είναι ο χρόνος πριν αρχίσει η ζωή
Ίσως αυτό να είναι τελικά το σημαντικότερο.
Περιμένουμε συχνά να τελειώσει κάτι για να ξεκινήσει το επόμενο.
Να τελειώσει η δουλειά για να ξεκουραστούμε.
Να φτάσουμε για να απολαύσουμε.
Να πετύχουμε τον στόχο για να αισθανθούμε ικανοποίηση.
Να ολοκληρώσουμε μια δύσκολη περίοδο για να αρχίσουμε «επιτέλους» να ζούμε καλύτερα.
Αλλά πάντα υπάρχει κάτι επόμενο.
Κάτι που πρέπει να γίνει.
Κάτι που περιμένουμε.
Κάτι που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Και αν συνηθίσουμε να θεωρούμε ότι η ζωή βρίσκεται μόνο μετά από όλα αυτά, υπάρχει ένας κίνδυνος:
να περάσουμε ένα μεγάλο μέρος της ζωής μας περιμένοντας τη ζωή μας να αρχίσει.
Η διαδικασία δεν είναι ο νεκρός χρόνος ανάμεσα στην αρχή και στο αποτέλεσμα.
Είναι οι ώρες, οι ημέρες και τα χρόνια μέσα στα οποία πραγματικά υπάρχουμε.
Και ίσως γι’ αυτό η υπομονή δεν χρειάζεται να σημαίνει «σφίξε τα δόντια και περίμενε».
Μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ διαφορετικό.
Να επιτρέπεις στα πράγματα να ωριμάζουν.
Να επιτρέπεις στον εαυτό σου να μαθαίνει.
Να αποδέχεσαι ότι η αλλαγή έχει ρυθμό.
Να μένεις για λίγο ακόμη εκεί όπου βρίσκεσαι, χωρίς να απαιτείς από κάθε στιγμή να σε μεταφέρει αμέσως στην επόμενη.
Γιατί αν βιαζόμαστε συνεχώς να φτάσουμε στην επόμενη στιγμή, αξίζει κάποτε να αναρωτηθούμε:
Πότε ακριβώς θα ζήσουμε αυτήν που έχουμε;
Ίσως τελικά η υπομονή να μην είναι η ικανότητα να περιμένεις.
Ίσως είναι η ικανότητα να παραμένεις παρών όσο κάτι χρειάζεται το χρόνο του.
