Πώς ζούμε με περισσότερη συνείδηση, παρουσία και απλότητα;
Δε χρειάζεται να προσθέσουμε περισσότερα στην καθημερινότητά μας,
αλλά να αρχίσουμε να είμαστε πραγματικά παρόντες σε όσα ήδη υπάρχουν
Υπάρχουν ημέρες που φτάνουν στο τέλος τους και δυσκολευόμαστε σχεδόν να θυμηθούμε πώς πέρασαν.
Ξυπνήσαμε, ετοιμαστήκαμε, απαντήσαμε σε μηνύματα, εργαστήκαμε, μετακινηθήκαμε, τακτοποιήσαμε υποχρεώσεις, μιλήσαμε με ανθρώπους, κοιτάξαμε δεκάδες φορές μια οθόνη. Κάναμε πολλά. Κι όμως, αν κάποιος μας ρωτούσε σε πόσες από αυτές τις στιγμές ήμασταν πραγματικά εκεί, η απάντηση ίσως να μην ήταν τόσο εύκολη.
Γιατί μπορούμε να συμμετέχουμε στη ζωή μας χωρίς να την προσέχουμε ιδιαίτερα.
Να τρώμε χωρίς να γευόμαστε. Να ακούμε χωρίς πραγματικά να ακούμε. Να περπατάμε χωρίς να βλέπουμε γύρω μας. Να συναντάμε έναν άνθρωπο και, ενώ βρίσκεται απέναντί μας, ένα μέρος της προσοχής μας να βρίσκεται ήδη στην επόμενη υποχρέωση.
Και κάπως έτσι η ζωή μπορεί να γεμίσει, ενώ εμείς έχουμε την παράξενη αίσθηση ότι κάτι από αυτήν μας διαφεύγει.
Η ζωή που λειτουργεί στον αυτόματο πιλότο
Η καθημερινότητα χρειάζεται συνήθειες. Δε θα μπορούσαμε κάθε πρωί να αποφασίζουμε από την αρχή πώς θα κάνουμε καθετί.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η αυτοματοποίηση δεν αφορά μόνο τις μικρές πρακτικές κινήσεις, αλλά σταδιακά επεκτείνεται στον τρόπο με τον οποίο ζούμε.
Ξυπνάμε και πιάνουμε το κινητό σχεδόν μηχανικά. Απαντάμε «καλά» πριν αναρωτηθούμε πώς είμαστε. Λέμε «ναι» επειδή συνηθίσαμε να λέμε ναι. Συνεχίζουμε πράγματα επειδή υπήρχαν ήδη στη ζωή μας χθες.
Μερικές φορές ακόμη και η βιασύνη γίνεται συνήθεια. Τόσο γνώριμη, ώστε όταν ξαφνικά δεν έχουμε κάτι να κάνουμε, ψάχνουμε σχεδόν αμέσως κάτι που θα γεμίσει το κενό.
Η συνειδητή ζωή αρχίζει όταν αρχίζουμε να παρατηρούμε αυτούς τους αυτοματισμούς.
Όχι απαραίτητα για να τους καταργήσουμε.
Αλλά για να μπορούμε ξανά να επιλέγουμε.
Παρουσία σημαίνει να βρίσκεσαι εκεί όπου ήδη είσαι
Η παρουσία συχνά παρουσιάζεται σαν μια ιδιαίτερη κατάσταση που πρέπει να κατακτήσουμε.
Ίσως όμως να είναι πολύ πιο απλή.
Είναι να πίνεις έναν καφέ και για λίγα λεπτά να πίνεις απλώς τον καφέ σου.
Να περπατάς και να παρατηρείς το φως, τον αέρα, έναν ήχο, τα δέντρα, τον δρόμο.
Να μιλάει κάποιος και να μην προετοιμάζεις ταυτόχρονα την απάντησή σου.
Να κάθεσαι κάπου χωρίς να χρειάζεται αμέσως να ανοίξεις μια οθόνη.
Να κάνεις ένα πράγμα χωρίς να προσπαθείς παράλληλα να κάνεις άλλα τρία.
Δεν χρειάζεται κάθε στιγμή να αποκτήσει ιδιαίτερο νόημα. Χρειάζεται απλώς να της επιτρέψουμε να υπάρχει πριν την προσπεράσουμε.
Γιατί η ζωή συμβαίνει πάντοτε στο παρόν, ακόμη κι όταν το μυαλό μας βρίσκεται αλλού.
Η προσοχή μας είναι μέρος της ζωής μας
Ίσως ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα της σύγχρονης καθημερινότητας να είναι πολύ απλό:
Πού πηγαίνει η προσοχή μου;
Κάθε ημέρα τη μοιράζουμε ανάμεσα σε ανθρώπους, πληροφορίες, υποχρεώσεις, ειδοποιήσεις, σκέψεις και αμέτρητα μικρά ερεθίσματα.
Και επειδή η προσοχή μοιάζει άυλη, συχνά συμπεριφερόμαστε σαν να είναι ανεξάντλητη.
Δεν είναι.
Όταν δίνουμε συνεχώς μικρά κομμάτια της παντού, στο τέλος μπορεί να μην απομένει αρκετή για όσα θεωρούμε πραγματικά σημαντικά.
Η συνειδητή ζωή, επομένως, δεν αφορά μόνο το τι κάνουμε.
Αφορά και σε τι επιλέγουμε να είμαστε παρόντες.
Απλότητα δε σημαίνει μια άδεια ζωή
Όταν ακούμε τη λέξη «απλότητα», μπορεί να φανταζόμαστε ένα σπίτι με ελάχιστα αντικείμενα, λιγότερες αγορές ή μια ζωή απομακρυσμένη από τους γρήγορους ρυθμούς.
Η απλότητα όμως μπορεί να είναι κάτι βαθύτερο.
Να μην κουβαλάμε περισσότερα από όσα χρειαζόμαστε – και αυτό δεν αφορά μόνο τα αντικείμενα.
Μπορεί να αφορά υποχρεώσεις που αναλάβαμε χωρίς να θέλουμε. Σχέδια που δεν μας εκφράζουν πλέον. Πληροφορίες που καταναλώνουμε χωρίς λόγο. Συζητήσεις που επαναλαμβάνονται χωρίς να οδηγούν πουθενά. Ακόμη και την ανάγκη να γεμίζουμε κάθε διαθέσιμο λεπτό.
Μια πιο απλή ζωή δεν είναι απαραίτητα μια ζωή με λιγότερες εμπειρίες.
Μπορεί να είναι μια ζωή με λιγότερες περιττές δραστηριότητες γύρω από όσα έχουν πραγματική αξία.
Να αφήνουμε χώρο ανάμεσα στα πράγματα
Η μία δραστηριότητα τελειώνει και αμέσως αρχίζει η επόμενη.
Το ένα μήνυμα ακολουθεί το άλλο. Η μία πληροφορία αντικαθίσταται από μια καινούργια. Ακόμη και όταν περιμένουμε κάπου για δύο λεπτά, συχνά αισθανόμαστε την ανάγκη να γεμίσουμε αυτόν τον χρόνο.
Όμως τα μικρά κενά της ημέρας δεν είναι απαραίτητα χαμένος χρόνος.
Μπορούν να είναι ο χώρος μέσα στον οποίο επιστρέφουμε για λίγο στον εαυτό μας.
Μερικές ήρεμες αναπνοές πριν ξεκινήσουμε κάτι καινούργιο. Ένα λεπτό κοιτάζοντας έξω από το παράθυρο. Μια μικρή διαδρομή χωρίς ακουστικά. Λίγη σιωπή πριν κοιμηθούμε.
Δεν χρειάζεται να κάνουμε κάτι με κάθε κενό.
Μερικές φορές μπορούμε απλώς να μην το γεμίσουμε.
Να επιστρέφουμε στις αισθήσεις μας
Υπάρχει ένας πολύ άμεσος τρόπος να επιστρέψουμε στο παρόν: να θυμηθούμε ότι δεν βιώνουμε τη ζωή μόνο μέσα από τις σκέψεις μας.
Τη βιώνουμε και μέσα από το σώμα.
Τη θερμοκρασία του νερού στα χέρια. Το άρωμα ενός φαγητού. Την αίσθηση του ήλιου στο πρόσωπο. Τον ήχο της βροχής. Την επαφή των ποδιών με το έδαφος. Την αλλαγή του αέρα όταν ανοίγουμε ένα παράθυρο.
Αυτά μοιάζουν μικρά επειδή συμβαίνουν καθημερινά.
Κι όμως, ακριβώς εκεί βρίσκεται ένα μεγάλο μέρος της πραγματικής εμπειρίας της ζωής.
Όσο περισσότερο επιστρέφουμε στις αισθήσεις, τόσο περισσότερο επιστρέφουμε σε αυτό που συμβαίνει τώρα.
Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε και τη συνειδητή ζωή σε υποχρέωση
Υπάρχει μια λεπτή παγίδα.
Να αποφασίσουμε ότι από αύριο θα ζούμε «σωστά»: θα ξυπνάμε νωρίς, θα διαλογιζόμαστε, θα τρώμε συνειδητά, θα περπατάμε στη φύση, θα περιορίσουμε τις οθόνες, θα γράφουμε ημερολόγιο και θα είμαστε παρόντες κάθε στιγμή.
Και ξαφνικά, ακόμη και η προσπάθεια για μια απλούστερη ζωή μετατρέπεται σε μία ακόμη απαιτητική λίστα.
Δεν χρειάζεται.
Η παρουσία δεν είναι επίδοση.
Θα αφαιρεθούμε. Θα βιαστούμε. Θα περάσουμε ώρες στον αυτόματο πιλότο. Θα υπάρξουν ημέρες γεμάτες ένταση και άλλες στις οποίες δεν θα έχουμε ούτε χρόνο ούτε διάθεση να κάνουμε όσα θεωρούμε ότι μας ωφελούν.
Το ζητούμενο δεν είναι να μη φεύγουμε ποτέ από το παρόν.
Είναι να μπορούμε να επιστρέφουμε.
Μικρές επιλογές που αλλάζουν την ποιότητα μιας ημέρας
Η συνειδητή ζωή σπάνια χρειάζεται θεαματικές αλλαγές.
Μπορεί να αρχίσει με το να μην κοιτάξουμε το κινητό στα πρώτα λεπτά της ημέρας.
Με ένα γεύμα χωρίς οθόνη.
Με το να ακούσουμε πραγματικά τον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντί μας.
Με το να αναρωτηθούμε πριν πούμε «ναι».
Με λίγα λεπτά έξω, χωρίς κάποιον ιδιαίτερο σκοπό.
Με το να σταματήσουμε για λίγο όταν αντιλαμβανόμαστε ότι τρέχουμε μηχανικά από το ένα πράγμα στο άλλο.
Με μία μικρή ερώτηση μέσα στην ημέρα:
«Είμαι εδώ;»
Δεν χρειάζεται η απάντηση να είναι πάντοτε «ναι».
Η ίδια η ερώτηση μπορεί να είναι αρκετή για να μας επαναφέρει.
Ίσως δεν χρειαζόμαστε περισσότερη ζωή. Χρειαζόμαστε περισσότερη παρουσία μέσα σε αυτήν
Είναι εύκολο να πιστέψουμε ότι θα αισθανθούμε περισσότερο ζωντανοί όταν συμβεί κάτι διαφορετικό.
Όταν ταξιδέψουμε. Όταν αλλάξει η δουλειά μας. Όταν αποκτήσουμε περισσότερο χρόνο. Όταν έρθει μια νέα σχέση, ένα νέο ξεκίνημα, μια διαφορετική περίοδος.
Και όλα αυτά μπορούν πράγματι να αλλάξουν τη ζωή μας.
Όμως ανάμεσα στις μεγάλες στιγμές υπάρχουν χιλιάδες συνηθισμένες.
Ένα πρωινό φως. Ένα τραπέζι. Μια διαδρομή. Μια συνομιλία. Μια μυρωδιά. Μια σιωπή. Ένα απόγευμα που δεν συνέβη τίποτα αξιοσημείωτο.
Από αυτές αποτελείται το μεγαλύτερο μέρος μιας ζωής.
Ίσως λοιπόν η συνειδητή ζωή να μην αρχίζει όταν καταφέρουμε να δημιουργήσουμε μια διαφορετική καθημερινότητα.
Ίσως αρχίζει όταν σταματάμε να απουσιάζουμε από αυτήν που ήδη έχουμε.
