Όταν οι ίδιες μας οι σκέψεις μπλοκάρουν την ενέργεια και τα θέλω μας
Μερικές φορές δε μας λείπει ούτε η επιθυμία ούτε η δύναμη να αλλάξουμε.
Ανάμεσά τους στέκεται απλώς ο τρόπος που έχουμε μάθει να σκεφτόμαστε.
Υπάρχουν πράγματα που λέμε ότι θέλουμε εδώ και πολύ καιρό. Μια αλλαγή στη ζωή μας. Μια διαφορετική καθημερινότητα. Μια σχέση. Ένα νέο ξεκίνημα. Περισσότερη ελευθερία. Κάτι που να μας εκφράζει περισσότερο.
Κι όμως, ενώ το θέλω υπάρχει, κάτι μοιάζει να το κρατά ακίνητο.
Δεν είναι πάντα οι εξωτερικές συνθήκες. Ούτε απαραίτητα η έλλειψη ευκαιριών ή αποφασιστικότητας. Μερικές φορές, ανάμεσα σε εμάς και σε αυτό που επιθυμούμε έχει δημιουργηθεί ένας ολόκληρος εσωτερικός διάλογος:
«Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή.»
«Δεν ξέρω αν μπορώ.»
«Κι αν κάνω λάθος;»
«Άλλοι μπορούν. Εγώ μάλλον όχι.»
«Καλύτερα να περιμένω λίγο ακόμη.»
Και κάπως έτσι μπορεί να συνεχίζουμε να θέλουμε κάτι, ενώ ταυτόχρονα το απομακρύνουμε από τη ζωή μας.
Μπορούμε να θέλουμε κάτι και ταυτόχρονα να το φοβόμαστε
Αυτό είναι ίσως το πρώτο που χρειάζεται να καταλάβουμε.
Η επιθυμία και ο φόβος δεν αλληλοαναιρούνται.
Μπορεί να θέλεις πραγματικά να αλλάξεις δουλειά και παράλληλα να φοβάσαι ότι θα χάσεις την ασφάλειά σου. Να επιθυμείς μια ουσιαστική σχέση αλλά να φοβάσαι την έκθεση που απαιτεί η οικειότητα. Να θέλεις να ξεκινήσεις κάτι δικό σου και συγχρόνως να σκέφτεσαι τι θα πουν οι άλλοι αν αποτύχεις.
Το ένα κομμάτι σου λέει «προχώρα».
Ένα άλλο απαντά «μείνε εκεί που είσαι».
Και όταν αυτή η εσωτερική σύγκρουση επαναλαμβάνεται για μεγάλο διάστημα, δεν μένει μόνο στο επίπεδο της σκέψης. Επηρεάζει τις αποφάσεις, τη διάθεση, την προσοχή και τελικά τη δράση μας.
Η ενέργεια δε χάνεται πάντα επειδή κουραστήκαμε
Υπάρχει μια ιδιαίτερη μορφή κόπωσης που δεν προέρχεται από όσα κάνουμε, αλλά από όσα σκεφτόμαστε ξανά και ξανά χωρίς να καταλήγουμε πουθενά.
Να αποφασίσω ή όχι;
Να μιλήσω ή να περιμένω;
Να φύγω ή να μείνω;
Να προσπαθήσω ή μήπως δεν αξίζει;
Ο νους επιστρέφει στο ίδιο σημείο, εξετάζει ξανά τα ίδια ενδεχόμενα, δημιουργεί νέα σενάρια και προσπαθεί να προβλέψει κάθε πιθανή συνέπεια.
Εδώ η λέξη «ενέργεια» δε χρειάζεται να έχει κάτι μυστηριώδες. Είναι η εσωτερική μας κινητικότητα: η προσοχή που διαθέτουμε, η διάθεση να ενεργήσουμε, η ψυχική αντοχή που χρειάζεται μια απόφαση.
Όταν μεγάλο μέρος αυτής της ενέργειας καταναλώνεται στην εσωτερική αμφιβολία, απομένει λιγότερη για την κίνηση.
Δε σταματάμε επειδή δε θέλουμε.
Μερικές φορές εξαντλούμαστε πριν καν ξεκινήσουμε.
Όταν ο φόβος μιλάει με τη φωνή της λογικής
Ο φόβος δεν εμφανίζεται πάντοτε λέγοντας «φοβάμαι».
Πολλές φορές ακούγεται εξαιρετικά λογικός.
«Τώρα δεν είναι κατάλληλη εποχή.»
«Πρέπει πρώτα να είμαι απολύτως έτοιμος.»
«Χρειάζομαι περισσότερες πληροφορίες.»
«Ας περιμένω μέχρι να είμαι σίγουρος.»
Και φυσικά υπάρχουν φορές που όλα αυτά είναι απολύτως σωστά. Η προνοητικότητα δεν είναι φόβος και η προσεκτική σκέψη δεν είναι εμπόδιο.
Η διαφορά βρίσκεται αλλού.
Η λογική εξετάζει τα δεδομένα και κάποια στιγμή αποφασίζει. Ο φόβος μπορεί να εξετάζει τα ίδια δεδομένα για πάντα.
Αν κάθε απάντηση γεννά μια καινούργια αμφιβολία και κάθε λύση έναν ακόμη λόγο αναβολής, ίσως δεν αναζητούμε πλέον την καλύτερη απόφαση.
Ίσως αναζητούμε τη βεβαιότητα ότι τίποτα δε θα πάει στραβά.
Και αυτή τη βεβαιότητα η ζωή σπάνια μπορεί να μας τη δώσει.
Πόσες από τις σκέψεις μας είναι πραγματικά δικές μας;
Υπάρχουν πεποιθήσεις που κουβαλάμε τόσο καιρό ώστε τις θεωρούμε αυτονόητες.
«Πρέπει να έχεις μια ασφαλή δουλειά.»
«Σε αυτή την ηλικία δεν ξεκινάς από την αρχή.»
«Δε γίνεται να τα αφήσεις όλα τώρα.»
«Πρέπει να είσαι ρεαλιστής.»
«Αυτά είναι για άλλους ανθρώπους.»
Κάποιες μπορεί να προέρχονται από την οικογένεια, το κοινωνικό περιβάλλον, προηγούμενες εμπειρίες ή από μια εποχή της ζωής μας κατά την οποία πραγματικά μας προστάτευαν.
Το ερώτημα όμως δεν είναι μόνο από πού προήλθαν.
Το σημαντικότερο είναι:
Εξακολουθούν να με εκφράζουν;
Γιατί μια σκέψη που κάποτε είχε νόημα μπορεί σήμερα να λειτουργεί σαν αόρατος περιορισμός.
Και είναι δύσκολο να ακολουθήσουμε ένα καινούργιο θέλω όταν εξακολουθούμε να το κρίνουμε με τους κανόνες ενός παλιότερου εαυτού.
Η υπερανάλυση μπορεί να μοιάζει με προετοιμασία
Υπάρχει κάτι καθησυχαστικό στο να σκεφτόμαστε συνεχώς μια αλλαγή.
Μας δημιουργεί την αίσθηση ότι ασχολούμαστε μαζί της.
Ψάχνουμε. Αναλύουμε. Συζητάμε. Φτιάχνουμε πιθανά σενάρια. Περιμένουμε να αισθανθούμε έτοιμοι.
Όμως κάποια στιγμή χρειάζεται να αναρωτηθούμε:
Προετοιμάζομαι πραγματικά ή καθυστερώ την απόφαση;
Δεν υπάρχει μία απάντηση που να ισχύει για όλους.
Υπάρχει όμως μια ένδειξη που αξίζει να προσέξουμε: αν μετά από πολλή σκέψη βρισκόμαστε συνεχώς στο ίδιο ακριβώς σημείο, ίσως η περισσότερη σκέψη δεν είναι αυτό που χρειαζόμαστε.
Ίσως χρειαζόμαστε μια μικρή πράξη.
Ένα τηλεφώνημα. Μια πληροφορία. Ένα πρώτο βήμα. Μια συζήτηση. Μια δοκιμή.
Όχι ολόκληρη την αλλαγή.
Μόνο κάτι που θα μεταφέρει το θέλω από τον κόσμο της σκέψης στον κόσμο της πραγματικότητας.
Τι φοβάμαι ότι θα συμβεί αν αποκτήσω αυτό που θέλω;
Συνήθως αναρωτιόμαστε:
«Τι θέλω;»
Υπάρχει όμως μια δεύτερη ερώτηση που μπορεί να αποκαλύψει πολύ περισσότερα:
«Τι φοβάμαι ότι θα συμβεί αν το αποκτήσω;»
Αν αλλάξω δουλειά, ίσως χρειαστεί να αποδείξω ξανά ποιος είμαι.
Αν φύγω από μια κατάσταση που δεν με εκφράζει, ίσως χρειαστεί να αντιμετωπίσω το άγνωστο.
Αν πετύχω, ίσως αλλάξουν οι σχέσεις μου με κάποιους ανθρώπους.
Αν πω αυτό που πραγματικά θέλω, ίσως κάποιος απογοητευτεί.
Ξαφνικά γίνεται πιο καθαρό γιατί ένα θέλω μπορεί να παραμένει ακίνητο.
Δε φοβόμαστε πάντοτε ότι δε θα συμβεί.
Μερικές φορές φοβόμαστε όσα θα αλλάξουν αν συμβεί.
Δε χρειάζεται να πιστεύουμε κάθε σκέψη που περνά από το μυαλό μας
Μια σκέψη μπορεί να είναι επίμονη χωρίς να είναι αληθινή.
Μπορεί να είναι γνώριμη χωρίς να είναι δική μας.
Μπορεί να προσπαθεί να μας προστατεύσει από κάτι που δεν υπάρχει πια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να αντικαθιστούμε κάθε δύσκολη σκέψη με μια «θετική».
Το «όλα θα πάνε τέλεια» δεν είναι απαραίτητα πιο χρήσιμο από το «όλα θα πάνε στραβά».
Ίσως η ουσιαστική αλλαγή αρχίζει όταν μπορούμε να σταθούμε ανάμεσα στα δύο και να πούμε:
«Αυτή είναι μια σκέψη. Δεν είναι ακόμη η πραγματικότητα.»
Και τότε δημιουργείται ένας μικρός χώρος.
Ανάμεσα στη σκέψη και στην απόφαση.
Ανάμεσα στο φόβο και στην πράξη.
Ανάμεσα σε αυτό που έχουμε μάθει να πιστεύουμε και σε αυτό που σήμερα θέλουμε να ζήσουμε.
Όταν η σκέψη σταματά να αποφασίζει για εμάς
Δε μπορούμε -και δε χρειάζεται- να ελέγξουμε κάθε σκέψη που εμφανίζεται.
Μπορούμε όμως να παρατηρούμε ποιες σκέψεις επαναλαμβάνονται κάθε φορά που πλησιάζουμε κάτι σημαντικό για εμάς.
Ποια φράση εμφανίζεται λίγο πριν κάνουμε πίσω;
Ποιο σενάριο χρησιμοποιούμε για να αναβάλουμε;
Ποια παλιά βεβαιότητα συγκρούεται με αυτό που θέλουμε σήμερα;
Εκεί ίσως βρίσκεται το πραγματικό μπλοκάρισμα.
Όχι επειδή οι σκέψεις έχουν κάποια μαγική δύναμη να εμποδίσουν τις επιθυμίες μας, αλλά επειδή μπορούν αθόρυβα να επηρεάσουν που στρέφουμε την προσοχή μας, ποιες ευκαιρίες βλέπουμε, ποιες αποφάσεις παίρνουμε και ποιες πράξεις τελικά δεν κάνουμε ποτέ.
Δεν χρειάζεται λοιπόν να σταματήσουμε να φοβόμαστε για να κινηθούμε.
Ούτε να εξαφανίσουμε κάθε αμφιβολία.
Χρειάζεται ίσως να μάθουμε να ακούμε τις σκέψεις μας χωρίς να τους παραχωρούμε πάντα το τιμόνι.
Γιατί κάποιες φορές αυτό που θέλουμε βρίσκεται ήδη μέσα μας.
Το πρώτο βήμα δεν είναι να το θέλουμε περισσότερο.
Είναι να σταματήσουμε να το ακυρώνουμε πριν ακόμη
του δώσουμε την ευκαιρία να υπάρξει.
